امروز: دوشنبه, 07 فروردين 1396
نقد و تفسیر قوانین - لزوم بازنگري در نحوه اجراي احكام قضايي
نوشته شده توسط بابافارس   

لزوم بازنگري در نحوه اجراي احكام قضايي
روند اعدام مجرمان درملاعام و گرداندن آنها در كوچه خيابان چند سالي است كه به رويه اي مرسوم از سوي نهادهاي اجراكننده احكام تبديل شده است. در چندي پيش نيز شاهد اعدام چند مجرم در يكي از محله هاي جنوب شرق تهران بوديم كه شخصاً در اين مراسم براي تهيه گزارشي حضور داشتم. نكاتي درمورد نحوه اجراي احكام صادره از سوي اجرا كنندگان مد نظرمان بود كه ترجيح داديم چند روزي از اين واقعه بگذرد تا عرايضمان دستخوش منفي نگري و سياه نمايي، نسبت به احكام و نحوه عملكرد خالصانه نهادهاي مسئول تلقي نگردد. اصولا هرمجرمي محكوم است نسبت به جرمي كه مرتكب شده، جزاي آن را بكشد.

قطعاً تخصيص مجازات ها براي متهمان به نوعي هشدار و تذكري عبرت آميز براي جامعه نيز تلقي مي گردد و به قولي آخر و عاقبت عبوراز خط قرمزهاي قانون را براي عامه مردم مجسم مي كند تا بازدارندگي قانون در ميان مردم نهادينه شود. اما بايد بررسي كرد، اين اقدام كه ما متهمين را براي اجراي حكم در ميان مردم مي آوريم و از چند روز قبل تبليغات گسترده در مورد آن انجام 1مي دهيم، تاچه حد براي جامعه بازدارندگي به همراه خواهد داشت؟ اصلاً اين اقدام باعث عبرت گرفتن خود متهم و دست كشيدن وي از اعمال غيرقانوني مي شود يا خير؟ ويا اين اقدام باعث سازندگي رواني جامعه مي گردد يا تخريب آن را به همراه دارد؟

درمورد اعدام هاي اخير باتوجه به مشاهدات شخصي، ديده مي شد كه تمامي افراد و گروه هايي كه اكثراً در قالب اكيپ هاي دوستانه و جوان حضورداشتند، اين مراسم را به چشم يك نمايش جذاب و هيجان انگيز تلقي و با پيامك و تلفن ديگر دوستان را از اين حادثه مطلع مي كردند. نكته بسيارمهم اينكه به هيچ عنوان ترس يا دلهره اي از رفتار و گفتار اين افراد برداشت نمي شد(تاكيد مي كنيم كه هدف از اجراي احكام در ملاعام صرفاً جهت عبرت عمومي مي باشد!). توقع مي رفت صحنه اعدام، فضايي ملتهب و استرس زا را براي جمعيت حاضر به وجود آورد، اما چنين چيزي در اين مراسم ديده نشد و حتي درحين اجراي مراسم برخي افراد تلاش فراواني داشتند تا بتوانند از فاصله نزديك تري با تلفن همراه خود از اين حادثه فيلم بگيرند!. قضاوتي دراين مورد نمي كنيم، اما ازقرار معلوم ديدن چنين حوادثي با اين سطح از خشونت امري عادي براي مردم تلقي مي گرديد و كسي به چشم عبرت به اين اعدام ها نگاه نمي كرد.

يا درمورد گرداندن ارازل و اوباش در محله هاي سكونت آنها نيز به نظر نمي رسد تاثير متقابلي براي عبرت گيري متهم و ديگر نظاره كنندگان دراين مراسم باشد. بايد خود را جاي متهم جواني گذاشت كه "كلاه بوقي به سرش كرده و آفتابه اي به گردنش" در ميان كسبه و همسايگان مي چرخانند و اتهامات وي را در بلندگو اعلام مي كنند، آيا اين اقدام باعث نادم شدن ما از ارتكاب جرم مي گردد و يا عقده هاي انتقام را در ما جري تر خواهد كرد!؟ (اين سطور درحمايت از مجرمين و مخدوش كردن اتهامات آنها نيست، بلكه نفس كار را مورد كاوش قرار داده ايم.)

در مقابل اين اقدام تا چه اندازه براي جامعه عبرت آموز خواهد بود؟ غير از اين است كه تكرار اين نحوه اجراي احكام، قبح بازدارندگي قانون را خواهد ريخت و امري عادي براي مردم تبديل مي شود. كه شده!.

اما بايد ديد اين نحوه اجراي احكام تا چه حد بر روحيات و روان جامعه تاثير خواهد گذاشت . گفته شد كه درجريان اعدام هاي اخيربسياري از جوانان براي تفريح و گذران اوقات خوش با دوستان دراين مراسم حاضر شده بودند. هيچ انسان سالمي حتي با ديدن كشته شدن يك حيوان احساس شادي نمي كند، يا حداقل براي مدتي درخود فرو مي رود چه برسد به كشته شدن و دست و پازدن يك انسان!. بدون تعارف بايد اقرار كرد كه جامعه ما به لحاظ رواني دچار بيماري هاي فراواني است و از اين دست اقدامات نيز بر وخامت آن مي افزايد. متاسفانه خشونت به دلايل مختلف منجمله مشكلات خانوادگي و طلاق، فقر و بيكاري در جامعه ما گسترده شده و در كوچكترين برخورد هاي اجتماعي خود را بروز مي دهد. قطعاً مردم جامعه پيش زمينه هايي از خشونت را در وجود خود دارند كه از ديدن چنين صحنه هاي خشونت آلودي احساس هيجان و تفريح به آنها دست مي دهد!

درآخر؛ اينكه گسترش خشونت معضلي اجتماعي در جامعه ما مي باشد، بايد از سوي جامعه شناسان و نهادهاي اجتماعي پيگيري شود. اما لازم است از سوي نهادهاي تصميم گيرنده قضايي، نگرش و بررسي عميق در اين زمينه صورت گيرد و ميزان تاثير گذاري اجراي احكام در ملاعام، براي جامعه مشخص شود. نكند تمام زحماتي كه در كشف جرائم و دستگيري مجرمين صورت مي گيرد تا بازدارندگي قانون را به جامعه القا كند، با اقداماتي اين چنيني بي فايده گردد.

 

حميدرضا عسگري

 

افزودن نظر


صفحه اصلی حقوق خوانان >تفسیر و نقد قوانین نقد و تفسیر قوانین - لزوم بازنگري در نحوه اجراي احكام قضايي