امروز: دوشنبه, 20 آذر 1396
با حريم خصوصي در مبانی فقهی بیشتر آشنا شوید
دوشنبه ، 11 اسفند 1393 ، 17:26

حریم خصوصی در فقهبا حريم خصوصي در مبانی فقهی بیشتر آشنا شوید


نشست علمي ابعاد نظري حريم خصوصي با نگاهي به انديشه امام خميني : ششمين نشست انديشه‌ورزي از سلسله نشست‌هاي تخصصي ماقبل همايش بين‌المللي حقوق مردم و حكومت ديني در انديشه امام خميني با ارائه بحث دكتر ناصر قربان‌نيا و مشاركت جمعي از اساتيد حوزه و دانشگاه پيرامون ابعاد نظري حريم خصوصي ..

 

نشست علمي ابعاد نظري حريم خصوصي با نگاهي به انديشه امام خميني : ششمين نشست انديشه‌ورزي از سلسله نشست‌هاي تخصصي ماقبل همايش بين‌المللي حقوق مردم و حكومت ديني در انديشه امام خميني با ارائه بحث دكتر ناصر قربان‌نيا و مشاركت جمعي از اساتيد حوزه و دانشگاه پيرامون ابعاد نظري حريم خصوصي با نگاهي به انديشه امام خميني(ره) در محل دفتر مركزي كميسيون حقوق بشر اسلامي ايران برگزار شد.

 

در اين نشست دكتر قربان‌نيا ابعاد مختلف موضوع حريم خصوصي را از منظر مباني فقهي، حقوق بين‌الملل و نظام حقوقي ايران و رويكرد امام(ره) در اين زمينه ارائه كرد. سپس هر يك از اساتيد حاضر در جلسه به نقد و بررسي موضوع و طرح ديدگاههاي خود در اين زمينه پرداختند.

دكتر قربان‌نيا در مقدمه بحث خود به اهميت آرامش انسان اشاره كرد و اينكه بدون آرامش، بهره‌مندي از حقوق و آزادي‌هاي انساني از جمله حريم خصوصي معناي واقعي خود را پيدا نمي‌كند، تأكيد كرد كه در زمانه فعلي عوامل مختلفي مي‌توانند اين آرامش را مختل كنند، چنانچه باتوجه به ابزارهاي فناوري جديد ورود به حريم خصوصي مردم نيز راحت‌تر شده و همين امر نگراني‌هاي متعددي را دامن مي‌زند كه لازم است حقوقدانان به عنوان يك اولويت به اين بحث بپردازند.

دكتر قربان‌نيا در مقدمه بحث خود به اين مهم اشاره كرد كه در سطح جهاني عليرغم طرح گسترده بحث حريم خصوصي و عمومي هنوز گروه‌هايي هستند كه به لحاظ نظري مخالفت‌هايي را با حريم خصوصي مطرح مي‌كنند از جمله برخي از فمينيست‌ها يا فعالان حقوق كودك كه معتقدند تأكيد زياد بر حريم خصوصي مي‌تواند زمينه‌ساز نقض حقوق زنان و كودكان شود. حال آنكه برداشت اين افراد درست نيست و در خلال بحث موردنقد و ارزيابي قرار خواهد گرفت.

عضو هيئت علمي دانشگاه مفيد به عنوان مقدمه سوم به اين موضوع اشاره كرد كه در سطح مطالعات نظري حريم خصوصي اين مهم هم مطرح مي‌شود كه آيا حريم خصوصي خود يك هنجار حقوقي مستقل است يا مي‌توان آنرا ضمن ديگر هنجارهاي حقوق بشري مطرح كرد؟

دكتر قربان‌نيا پس از طرح مباحث مقدماتي وارد اصل موضوع شد و ضمن بيان چكيده ديدگاه خود مبني بر اينكه در ديدگاههاي امام به ويژه آثار علمي ايشان مانند ساير فقهاي اسلامي بحث مستقلي در مورد حريم خصوصي و ابعاد نظري آن مطرح نشده است ولي اين مهم به عنوان يك حق اشتقاقي كه از كنار هم گذاشتن مباحث مختلف فقهي و حقوقي قابل استنباط است، به طور جدي موردتأكيد قرار گرفته و احكام حقوقي متعددي در اين زمينه ارائه شده است.

دكتر قربان‌نيا به تفصيل دلائل فقهي و حقوقي توجه به حريم خصوصي در انديشه اسلامي و از جمله آثار بنيانگذار كبير انقلاب اسلامي را تشريح كرد. مباحث فقهي مربوط به حرمت تجسس و عدم جواز ورود به خانه مردم بدون اذن و اينكه در فقه اسلامي در چه ابوابي به مقوله حريم اشاره شده است و فقهاي مختلف از جمله امام در اين زمينه چه گفته‌اند محورهايي از بحث ايشان بود.

دكتر قربان‌نيا پس از توضيحات اوليه به اين مهم اشاره كرد كه جهت شناخت ابعاد ديدگاه‌هاي امام در مورد حريم خصوصي به چند طريق مي‌توان عمل كرد.

1ـ از طريق قانون اساسي جمهوري اسلامي به ويژه باتوجه به اينكه در اصول 22 و 23 قانون اساسي به طور صريح به مباحث حريم خصوصي اشاره شده و متن قانون اساسي نيز مورد تائيد بنيانگذار انقلاب اسلامي قرار گرفته است.

2ـ از طريق ادله فقهي كه عموم فقها از جمله حضرت امام در موضوعات مرتبط با حريم خصوصي مطرح كرده‌اند و هم چنين از طريق بررسي فتواهاي صريح حضرت امام در اين زمينه.

3ـ از طريق سيره عملي امام از جمله موارد مهمي مثل فرمان 8 ماده‌اي كه ايشان در ابتداي انقلاب و در بحبوحة بي‌نظمي‌هاي متنوع مطرح كرده و به دقت نكات مهمي را در مورد حريم خصوصي در فرمان ياد شده بيان داشته‌اند.

دكتر قربان‌نيا آنگاه به تفصيل دلائل فقهي و حقوقي توجه به حريم خصوصي در انديشه اسلامي و از جمله آثار بنيانگذار كبير انقلاب اسلامي را تشريح كرد. مباحث فقهي مربوط به حرمت تجسس و عدم جواز ورود به خانه مردم بدون اذن و اينكه در فقه اسلامي در چه ابوابي به مقوله حريم اشاره شده است و فقهاي مختلف از جمله حضرت امام در اين زمينه چه نظراتي دارند و بيان مصاديق مرتبط ديگري از احكام فقهي از جمله در مورد كودكان، بحث رازداري، مقوله شناسايي توبه به عنوان مسقط مجازات شرعي كه در خلوت انجام شده است، حرمت نگاه‌كردن به برخي اشياء يا وضعيت‌ها، مقوله قتل در فراش و ارتباط آن با حريم خصوصي، قاعده لاضرر و تفسير علامه طباطبايي در اين زمينه، اينكه حريم خصوصي آيا اختصاص به مسلمان دارد يا غيرمسلمان را نيز شامل مي‌شود، تفاوت فني بحث ممنوعيت تجسس با عدم اباحه و اينكه مردم در خلوت نيز در رابطه با خداوند مرتكب گناه نشوند، از محورهاي بحث دكتر قربان‌نيا بود.

ايشان در بحث خود موضوع اين پرسش را بررسي كرد كه آيا حريم خصوصي جزو حق‌هاي مطلق و غيرقابل تعليق و محدوديت ناپذير است يا خير؟ وي در پاسخ به اين پرسش با تببين موازين بين‌المللي كه به عنوان محدوديت و قيد برحق‌ها و آزادي ها وارد مي‌شود از جمله ملاحظات عالي اخلاقي يا منافع عامه يا منع اضرار به غير، تاكيد كرد كه با قيد ملاحظات اخلاقي نمي‌توان حريم خصوصي را محدود كرد چرا كه خلوت هر فرد به خود او مربوط مي‌شود و دولت نمي‌تواند به نمايندگي از جامعه در آن ورود كند اما با قيود ديگر طبيعتاً مي‌توان ملاحظاتي را بموجب قانون و با رعايت ساير معيارهاي اعمال محدوديتها از جمله تناسب و هدف مشروع، بر حريم خصوصي وارد كرد.

دكتر قربان‌نيا به عنوان پايان بخش كلام خود بخش‌هايي از فرمان 8 ماده‌اي حضرت امام را قرائت كرد كه به صراحت نكات بسيار مهمي را در مورد حريم خصوصي بيان داشته‌اند و تاكيد كرد كه ايكاش اين موارد در قوانين و مقررات كشور كاربردي مي‌شد و تصريح مي‌شد كه به هيچ عنوان دلايلي كه با نقض حريم خصوصي فرد بدست آيد اعتبار اثباتي در فرآيندهاي رسيدگي قضايي ندارد. وي اظهار تاسف كرد از اينكه پس از سالها كه لايحه‌اي در دولت آقاي خاتمي در زمينه حريم خصوصي تدوين شد در دولت بعدي از مجلس پس گرفته شد و طرح نمايندگان مجلس نيز در اين زمينه به سرانجامي نرسيد. فلذا ناچار است به قواعدي در حد آنچه در قانون آئين دادرسي كيفري جديد با آنچه در قانون جرايم رايانه‌اي منعكس شده بسنده كند.

پس از ارائه بحث دكتر قربان‌نيا به ترتيب حجت‌الاسلام و المسلمين محمد سروش‌محلاتي استاد سطح خارج حوزه علميه، دكتر سيد‌محمدهاشمي استاد حقوق اساسي، دكتر سيمايي استاد حقوق خصوصي، دكتر قاري سيدفاطمي استاد رشته حقوق بشر، حجت‌الاسلام نورالهيان از قرآن پژوهان حوزه، دكتر باقر انصاري مولف كتاب حريم خصوصي، حجت‌الاسلام بهمن اكبري پژوهشگر ارشد مطالعات اسلام و حقوق بشر هر يك به نقد و بررسي موضوع و طرح ديدگاههاي خود در اين زمينه پرداختند و پيشنهادهايي را براي توجه علمي در همايش آتي حقوق مردم در انديشه امام خميني مطرح كردند.

ضيايي فر دبير كميسيون حقوق بشر اسلامي ايران در پايان جلسه با تشكر از مشاركت جدي جامعه حقوقي كشور در روند علمي مربوط به همايش حقوق مردم در انديشه امام خميني(ره)، اظهار اميدواري كرد كه هر يك از پيشنهادهاي علمي مطرح شده در اين جلسات به طور جدي مورد پيگيري نظري و كاربردي قرار گيرد.

بخشــهاي قرائت شـده از فرمان 8 مـاده‌اي امام خميني عبارت بودند از:

«... هيچ كس حق ندارد به خانه يا مغازه و يا محل كار شخصي كسي بدون اذن صاحب آنها وارد شود يا كسي را جلب كند، يا به نام كشف جرم يا ارتكاب گناه تعقيب و مراقبت نمايد، و يا نسبت به فردي اهانت نموده و اعمال غيرانساني... اسلامي مرتكب شود، يا به تلفن يا نوار ضبط صوت ديگري به نام كشف جرم يا كشف مركز گناه گوش كند، و يا براي كشف گناه و جرم هر چند گناه بزرگ باشد، شنود بگذارد و يا دنبال اسرار مردم باشد، و تجسس از گناهان غيرنمايد يا اسراري كه از غير به او رسيده و لو براي يك نفر فاش كند. تمام اينها جرم[و] گناه است و بعضي از آنها چون اشاعه فحشا و گناهان از كباير بسيار بزرگ است، و مرتكبين هر يك از امور فوق مجرم و مستحق تعزير شرعي هستند و بعضي از آنها موجب حد شرعي مي‌باشد

و مؤكداً تذكر داده مي‌شود كه اگر براي كشف خانه‌هاي تيمي و مراكز جاسوسي و افساد عليه نظام جمهوري اسلامي از روي خطا و اشتباه به منزل شخصي يا محل كار كسي وارد شدند و در آنجا با آلت لهو يا آلات قمار و فحشا و ساير جهات انحرافي مثل مواد مخدر برخورد كردند، حق ندارند آن را پيش ديگران افشا كنند، چرا كه اشاعه فحشا از بزرگترين گناهان كبيره است و هيچ كس حق ندارد هتك حرمت مسلمان و تعدي از ضوابط شرعيه نمايد. فقط بايد به وظيفه نهي از منكر به نحوي كه در اسلام مقرر است عمل نمايند و حق جلب با بازداشت با ضرب و شتم صاحبان خانه و ساكنان آن را ندارند، و تعدّي از حدود الهي ظلم است و موجب تعزير و گاهي تقاص مي‌باشد. و اما كساني كه معلوم مي‌شد شغل آنان جمع مواد مخدره و پخش بين مردم است، در حكم مفسد في‌الارض و مصداق ساعي در ارض براي فساد و هلاك حرث و نسل است و بايد علاوه بر ضبط آنچه از اين قبيل موجود است آنان را به مقامات قضايي معرفي كنند. و همچنين هيچ يك از قضات حق ندارند. ابتدا، حكمي صادر نمايند كه به وسيله آن مأموران اجرا اجازه داشته باشند به منازل يا محل‌هاي كار افراد وارد شوند كه نه خانه امن و تيمي است و نه محل توطئه‌هاي ديگر عليه نظام جمهوري اسلامي، كه صادر كننده و اجرا كننده چنين حكمي مورد تعقيب قانوني و شرعي است...».

روابط عمومي كارگروه حقوقي همايش حقوق مردم و حكومت ديني در انديشه امام خميني

 

روزنامه اطلاعات

 

افزودن نظر


محل تبلیغ شما

بنر
بنر
بنر

تبلیغات تصویری

لیست مــشـــاوران ســـایـــت

بنر
صفحه اصلی حقوق خوانان فقه و حقوق با حريم خصوصي در مبانی فقهی بیشتر آشنا شوید